שפּרינג צום אינהאַלט
איינע פֿון די פֿיר הייליקע שטעט
ירושלים, חברון, טבריה און צפת — און פֿאַר וואָס צפת הייסט די שטאָט פֿון לופֿט.
הונדערטער יאָרן האָבן יידן אין ארץ ישראל געוווינט מערסטנס אין פֿיר שטעט — ירושלים, חברון, טבריה און צפת. קהילות איבער דער וועלט האָבן געשיקט שטיצע צו אַלע פֿיר, און זיי זענען באַקאַנט געוואָרן צוזאַמען ווי די פֿיר הייליקע שטעט.
צפת האָט פֿאַרדינט איר אָרט אינעם זעכצנטן יאָרהונדערט, ווען די פֿאַרטריבענע פֿון שפּאַניע האָבן זיך דאָ פֿאַרזאַמלט און די שטאָט איז געוואָרן דער גרעסטער צענטער פֿון תורה און קבלה פֿון איר דור — די היים פֿון רבי יוסף קארו, דעם אר״י הקדוש, דעם רמ״ק, רבי שלמה אלקבץ און נאָך אַ סך.
פֿיר שטעט, פֿיר יסודות
ספֿר יצירה, איינס פֿון די עלטסטע ספֿרים פֿון קבלה, באַשרײַבט די וועלט ווי געבויט פֿון פֿיר יסודות — פֿײַער, וואַסער, לופֿט און ערד. אַ באַליבטע מסורה פֿאַרבינדט יעדע הייליקע שטאָט מיט איינעם פֿון זיי:
דער בית המקדש, דער מזבח און די בענקשאַפֿט — דער פֿײַער פֿון עבֿודה.
מערת המכפלה — איינגעוואָרצלט אין דער ערד פֿון די אבֿות.
בײַם ברעג פֿון כנרת, די שטאָט פֿון סנהדרין און תלמוד.
הויך אויפֿן באַרג — די שטאָט פֿון חכמה, קבלה און געזאַנג.
די שטאָט פֿון לופֿט
צפת ליגט העכער פֿון יעדער אַנדער שטאָט אין גליל, אויף אַ באַרג־שפּיץ אַרום 900 מעטער איבערן ים, מיט דעם ווינט וואָס בלאָזט פֿון באַרג מירון און די בערג. לופֿט איז דער יסוד פֿון אָטעם, רייד און השראה — דאָס אָרט וווּ אַ מחשבה ווערט פֿאַרשטאַנד.
חז״ל לערנען: ״אוירא דארץ ישראל מחכים״ (בבא בתרא קנח ע״ב). אַ סך פֿילן אַז אין צפת איז גרינג דאָס צו גלייבן: דאָ, אין דער ריינער באַרג־לופֿט, זענען געגעבן געוואָרן די טיפֿסטע סודות פֿון קבלה, און דאָ האָט מען צום ערשטן מאָל געזונגען ״לכה דודי״ צו מקבל זײַן שבת.
די פֿאַרבינדונג פֿון די שטעט מיט די יסודות איז אַ פֿאָלקס־מסורה געבויט אויף די פֿיר יסודות פֿון ספֿר יצירה, און נישט קיין מאמר פֿון איין קלאַסישן מקור. מקורות: תלמוד בבלי, בבא בתרא קנח ע״ב; ספֿר יצירה.
